Kostaryka co roku ożywa jednym z najbardziej zachwycających widowisk kulturowych - Świętem Diabełków (Fiesta de los Diablitos), które nazywa się również po prostu "Grą Diabełków". To tradycyjne wydarzenie daje wgląd w bogate dziedzictwo i wiarę duchową społeczności tubylczych w Boruce i Rey Curré. W Boruce obchody odbywają się między 30 grudnia a 2 stycznia, a w Rey Curré świętuje się je co roku w trakcie pierwszego lutowego weekendu. Święto charakteryzuje się tańcami i grami, w których uczestniczą ludzie w unikalnych maskach Boruca i przebraniach byków. Gra Diabełków została w 2017 roku ogłoszona niematerialnym dziedzictwem kulturowym Kostaryki, a jej powstanie datuje się na czasy podboju Kostaryki przez Hiszpanów.

‍

Święta tradycja

Fiesta de los Diablitos jest głęboko zakorzeniona w duchowych zwyczajach plemion tubylczych, przy czym diablitos (małe diabły) reprezentują pierwotnych mieszkańców Kostaryki, a przebrania byków zastępują hiszpańskich zdobywców. Gdy do kraju w XVI wieku przybyli Hiszpanie, Borucanie należeli do grupy, która najbardziej broniła się przed podbojem, Gra Diabełków jest więc uważana za przypomnienie tych walk. Byk symbolizuje wpływ europejski, ponieważ przypuszcza się, że przedhiszpańscy tubylcy nie znali byka jako zwierzęcia.

A jak przebiegają same obchody i gry? Wraz z nadejściem zmierzchu ulice wsi przemieniają się w teatralne pole bitwy, a diablitos wyłaniają się z ciemności, aby w serii rytualnych walk stanąć naprzeciw wojownikom przebranym za byki. Całe przedstawienie towarzyszy tradycyjny akompaniament muzyczny i taneczne obchody pozostałych uczestników. Nie brakuje również bogatej oferty kostarykańskich specjałów i hucznej zabawy.

Fiesta de los Diablitos ma dla pierwotnych społeczności Kostaryki głębokie znaczenie kulturowe. Służy jako środek do zachowania i przekazywania tradycji przodków, wzmacnia poczucie solidarności i celebruje siłę oraz odporność kultur tubylczych w obliczu nowoczesności. Nie jest to jednak tylko uroczysty rytuał i przypomnienie historii, ale również radosne świętowanie życia, wspólnoty, jedności i współistnienia odmiennych kultur.

‍

Przygotowania i kostiumy

Przed świętem odbywają się miesiące starannego planowania i przygotowań, podczas których członkowie społeczności wytwarzają misterne maski z drewna balsa oraz kostiumy, w których wcielają się w małe diabły i byki. Te misterne wytwory zdobią jaskrawe kolory i skomplikowane wzory, z których każdy symbolizuje inny aspekt mitologii i kosmologii plemion z Boruki i Rey Curré.

Jednym z najważniejszych elementów obchodów są tradycyjne kostarykańskie maski, które do dziś znajdziesz powieszone na ścianie w każdym kostarykańskim domu. Maski wytwarzane są z drewna balsa (wyjątkowo także z drewna cedrowego), rzeźbione w wysokim reliefie, ze wzorami ludzkich twarzy lub cechami zwierzęcymi, a czasem także z rogami, ukazujące wystające zęby, oczy i języki, przypominające diabła. Obecna postać masek jest zazwyczaj obdarzona szeroką gamą jaskrawych kolorów. Wytworzenie maski może trwać trzy do czterech dni, przy czym uczestnicy Gry Diabełków zazwyczaj tworzą sobie co roku własną maskę.

Oprócz maski używa się także specjalnego stroju, zwykle z liści bananowca. Kostiumy mogą być jednak wytworzone również z tradycyjnych tkanin.

W wyliczeniu nieodzownych elementów Gry Diabełków nie może zabraknąć Chichy. Chicha to fermentowany napój z kukurydzy, który w wielu starożytnych przedhiszpańskich kulturach uważany był za święty. Jest ważnym elementem gry diablitos, ponieważ dostarcza potrzebnej energii, aby możliwe było wytrzymanie trzydniowych obchodów i zaaranżowanych starć między bykami a diablitos. Chicha przygotowywana jest w każdym domu i następnie podawana diabełkom podczas ich wizyty. Ma znaczenie wdzięczności wobec małych diabłów za walkę z najeźdźcą.

Gdy na nocnym niebie gasną ostatnie żarzące się węgielki obrzędowych ognisk, a w powietrzu wybrzmiewają echa bębnów, co roku Fiesta de los Diablitos pozostawia niezatarty ślad we wszystkich, którzy są świadkami głębokiego piękna tego wydarzenia. Jeśli będziesz w danych terminach przebywać w Kostaryce, nie wahaj się wziąć udziału w tych obchodach!

‍